Zilverbonte citroentijm – Thymus x citriodorus ‘Silver Queen’

Wat is zilverbonte citroentijm ‘Silver Queen’?

Zilverbonte citroentijm kopen, direct van de kwekerij. Thymus x citriodorus ‘Silver Queen’ is een compacte, groenblijvende vaste plant uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae) met kleine, donkergroene, eivormige blaadjes omzoomd door een sierlijke zilverwitte rand. De plant bereikt een hoogte van 20 tot 25 cm en groeit bossig en laagblijvend. Van juni tot augustus staat ‘Silver Queen’ in bloei met talrijke kleine lilaroze bloempjes in ronde bloemhoofdjes, die bijen en vlinders bij bosjes naar de tuin lokken. Zowel het blad als de bloemen zijn eetbaar. De bladeren geven bij aanraking een onmiskenbare frisse citroengeur af die de tuin, het terras of de keuken onmiddellijk tot leven wekt.

De naam: Thymus x citriodorus ‘Silver Queen’ en wat die vertelt

De geslachtsnaam Thymus is afgeleid van het Griekse woord “thumos”, wat “to fumigate” of “geur” betekent, een directe verwijzing naar de aromatische eigenschappen waarvoor het hele geslacht al eeuwenlang bekend staat. De soortnaam citriodorus is Latijn voor “citroengeurend” en beschrijft precies wat de plant belooft: een frisse, heldere citroengeur die direct herkenbaar is. De cultivarnaam ‘Silver Queen’ verwijst naar de sierlijke zilverwitte bladrand die deze selectie onderscheidt van andere citroentijmvariëteiten.

De officiële naam Thymus x citriodorus, met de x als teken van een hybride, heeft een interessante botanische geschiedenis. Lang werd aangenomen dat citroentijm een gekweekte hybride was van Thymus pulegioides en Thymus vulgaris. Recente DNA-analyses stellen echter vast dat Thymus citriodorus vermoedelijk een aparte soort is die al in 1811 voor het eerst werd beschreven. De naam met de x is nog altijd in gebruik in de tuinhandel en wordt ook door Kew Gardens in Londen gehanteerd, maar botanisch is de status nog onderwerp van wetenschappelijke discussie. In oudere literatuur en synoniemenlijsten treft u de plant ook aan als Thymus fragrantissimus, Thymus serpyllum citratus of Thymus serpyllum citriodorum. Voor de praktijk in tuin en keuken maakt dit geen enkel verschil.

Een bijzonder kenmerk van ‘Silver Queen’ dat u als tuinier goed moet kennen: de bonte bladeren hebben van nature de neiging om terug te groeien naar volledig groen. Knip groene scheuten direct weg zodra u ze ziet, dan behoudt de plant zijn sierlijke zilverkleur. De afgeknippen groene scheuten zijn overigens uitstekend bruikbaar in de keuken.

Nederlandse en internationale benamingen

In het Nederlands staat de plant bekend als zilverbonte citroentijm, citroentijm of zilvergroene citroentijm. In het Engels heet de plant lemon thyme of silver queen lemon thyme. In het Duits Zitronen-Thymian of Silber-Zitronenthymian, in het Frans thym citron of thym citronné, in het Spaans tomillo limón. Historische volksnamen voor tijm in het algemeen zijn in het Nederlands thijm, hooitijm en riekaard.

Herkomst en verspreiding

Citroentijm is vermoedelijk inheems in Zuid-Europa en wordt al eeuwenlang breed geteeld in het Middellandse Zeegebied. De plant gedijt van nature op zonnige, droge, rotsachtige plaatsen met een goed doorlatende, schrale bodem. Vanuit zijn Mediterrane thuisland heeft citroentijm zich via kloostertuinen, kruidentuinen en de keukens van heel Europa verspreid. De cultivar ‘Silver Queen’ is specifiek geselecteerd op zijn opvallende zilverbonte bladkleur en is tegenwoordig een van de populairste sierlijke citroentijmvariëteiten in Europa.

Zilverbonte citroentijm in de keuken

De bladeren van ‘Silver Queen’ geven een frisse citroensmaak aan gerechten zonder de bitterheid die soms met gewone citroen geassocieerd wordt. Dit maakt de plant bijzonder veelzijdig in de keuken. Voeg de verse blaadjes toe aan gerechten aan het einde van de bereiding om het aroma optimaal te bewaren.

Vis en zeevruchten: Citroentijm is een klassieke begeleider van vis, garnalen en mosselen. De frisse citroentoon versterkt de smaak van zeevruchten op een natuurlijke manier zonder ze te overstemmen.

Gevogelte en vlees: Fijngehakte blaadjes in een marinade voor kip, kalkoen of lam geven een aromatische, lichte citrustoets. Ook uitstekend verwerkt in vullingen voor gevogelte.

Salades en dressings: Verse blaadjes geven een verrassende frisse toon aan zomerse salades en vinaigrettes. De bloemen zijn eveneens eetbaar en sierlijk als garnering.

Bouquet garni en herbes de Provence: Citroentijm is een klassiek ingredient in de Franse bouquet garni en herbes de Provence, twee van de meest bekende kruidencombinaties uit de Mediterrane keuken.

Thee: Een handjevol verse of gedroogde blaadjes in heet water geeft een heerlijke aromatische kruidenthee met een zachte citroensmaak. Voeg naar smaak wat honing toe.

Desserts en bakken: Verrassend veelzijdig in de zoete keuken: fijngehakte blaadjes in citroentaart, koekjes, scones of pannenkoeken geven een bijzondere aromatische diepte.

Potpourri en aromatherapie: De gedroogde blaadjes van ‘Silver Queen’ bezitten een aangename, langdurig aanhoudende citroengeur en worden al eeuwenlang gebruikt in potpourri, kruidenkussens en als natuurlijke geurstof in de kamer.

Van oudsher gebruik

Citroentijm wordt al eeuwenlang gewaardeerd om zijn aromatische eigenschappen. Van oudsher werd de plant in de volksgeneeskunde van de Middellandse Zee en Noord-Europa gebruikt, en genoot het kruid aanzien als een natuurlijk reinigend en beschermend kruid. In de middeleeuwen werd tijm onder kussens gelegd om nachtmerries af te weren en in de Europese volksoverlevering stond tijm symbool voor moed en bescherming. Citroentijm werd ook van oudsher gebruikt voor zijn antiseptische eigenschappen in de verzorging van kleine wonden en huidirritaties. Voor specifiek gebruik bij gezondheidsklachten verwijzen wij u altijd naar een erkend herborist of arts.

Ecologische waarde

De kleine lilaroze bloempjes van ‘Silver Queen’ zijn rijkelijk aanwezig van juni tot augustus en zijn een ware magneet voor bijen, hommels en vlinders. De plant bloeit lang en biedt bestuivers gedurende de zomer een betrouwbare nectarbron. Door zijn lage, compacte groeiwijze is ‘Silver Queen’ ook een uitstekende bodembedekker die onkruid onderdrukt (het is geen echte bodembedekker zoals kruiptijm). Bovendien houdt de krachtige geur van het blad sommige insecten op afstand. wat hem tot een aangename metgezel maakt op het terras of balkon.

Verzorgingstips

Water: ‘Silver Queen’ is droogtetolerant en houdt helemaal niet van natte voeten. Geef spaarzaam water en laat de bovenste laag grond tussen de gietbeurten drogen. In een pot altijd controleren of de grond goed droog is voor u opnieuw water geeft. Natte grond in de winter is de grootste bedreiging voor de plant.

Bodem: Een goed doorlatende, schrale tot matig voedselrijke, bij voorkeur licht kalkrijke bodem heeft de voorkeur. Op te voedselrijke grond groeit de plant lang en slap en verliest hij zijn compacte vorm. Meng bij zware kleigrond zand of grit door de aanplantgrond voor betere drainage.

Zilverkleur behouden: Knip groene scheuten direct weg zodra u ze ziet. Dit is het meest effectieve middel om de sierlijke zilverkleur van het blad te behouden. Een regelmatige lichte snoei na de bloei houdt de plant ook compact en fris.

In pot: ‘Silver Queen’ groeit uitstekend in een pot of bloembak op het terras of balkon. Gebruik een pot met goede drainagegaten en een luchtige potgrond gemengd met wat grof zand of perliet. Bij strenge vorst de pot naar een beschutte plek brengen.

Kweektips

Standplaats: Volle zon is ideaal voor de sterkste geur, smaak en de rijkste bloei. De plant verdraagt ook lichte halfschaduw, maar de geur en smaak zijn dan minder uitgesproken en de groei iets trager.

Oogsten: Knip de blaadjes het hele jaar door naar behoefte. Oogst bij voorkeur in de ochtend wanneer de etherische oliën het sterkst zijn. Knip nooit meer dan een derde van de plant in één keer terug zodat de plant voldoende kracht houdt om snel bij te groeien.

Snoei: Knip de plant na de bloei licht terug om verhouting te beperken en de plant compact en vitaal te houden. Snoei nooit te diep in het oude hout want dat herstelt moeilijk.

Winterhard: ‘Silver Queen’ is winterhard in normale Nederlandse winters. Bij uitzonderlijk strenge of langdurige vorstperiodes is een lichte afdekking met een laagje stro of vliesdoek aan te raden, met name als de plant in een pot staat. Zorg altijd voor een droge standplaats in de winter want langdurig natte grond is schadelijker dan kou.

Samenplanten

‘Silver Queen’ combineert prachtig met andere droogtetolerante kruiden en vaste planten. Mooie combinaties in de kruidentuin zijn rozemarijn (Rosmarinus officinalis) en salie (Salvia officinalis), beide ook verkrijgbaar bij Kruidenkweker.nl. Door zijn lage, compacte groeiwijze is ‘Silver Queen’ ook ideaal als randplant voor de border, in de rotstuin, langs paden of in een pot naast andere aromatische mediterrane kruiden. De zilverbonte bladkleur contrasteert mooi met de donkergroene bladeren van de meeste andere kruiden en geeft de kruidentuin extra sierwaarde het hele jaar door.