Canadese guldenroede – Solidago canadensis

Wat is Canadese guldenroede?

Canadese guldenroede kopen, direct van de kwekerij. Solidago canadensis L. is een robuuste, meerjarige vaste plant uit de composietenfamilie (Asteraceae) met lancetvormige, scherp gezaagde bladeren en indrukwekkende piramidevormige pluimen van kleine goudgele bloempjes die van augustus tot oktober verschijnen. De plant wordt 50 tot 200 cm hoog met rechtopstaande stengels die aan de bovenzijde fijn behaard zijn. De bloempluimen buigen licht naar één zijde, wat de plant een sierlijke, natuurlijke uitstraling geeft. Na de bloei verschijnen pluizige zaadjes die decoratief zijn in gedroogde bloemstukken. Canadese guldenroede is winterhard, droogtebestendig en keert elk jaar betrouwbaar terug. Let op: de plant breidt zich via ondergrondse wortelstokken snel uit. In een pot of met een wortelbarrière is hij eenvoudig in toom te houden.

De naam: Solidago canadensis en al zijn benamingen

De wetenschappelijke naam Solidago canadensis L. werd vastgelegd door Carl Linnaeus. De L. verwijst naar Linnaeus als auteur. De geslachtsnaam Solidago is afgeleid van de Latijnse woorden solidum en agere, wat vrij vertaald “gezond maken” of “helen” betekent. Deze naam verwijst naar de lange traditie van guldenroede als medicinaal kruid. De soortnaam canadensis is Latijn voor “uit Canada” en verwijst naar de herkomst van de plant in Noord-Amerika.

De Nederlandse naam guldenroede heeft een mooie etymologie: gulden verwijst naar de goudgele kleur van de bloemen en roede is oud Nederlands voor staf of stengel. Een guldenroede is dus letterlijk een gouden staf, een verwijzing naar de kaarsrechte bloeiende stengel. In het Engels staat de plant bekend als Canada goldenrod. In het Duits Kanadische Goldrute. In het Frans solidage du Canada of verge d’or du Canada. Andere Nederlandse namen zijn damesveer en gouden bezem. In de Verenigde Staten is guldenroede de staatsplant van Kentucky en Nebraska.

Officiële documentatie

De officieel gedocumenteerde wetenschappelijke naam is Solidago canadensis L., vastgelegd door Carl Linnaeus. De naam is bevestigd via Plants of the World Online van Kew Gardens, GBIF en Nederlandsesoorten.nl. De plant behoort tot de orde Asterales, familie Asteraceae (composietenfamilie), geslacht Solidago. Het geslacht Solidago omvat circa 110 soorten. Canadese guldenroede staat in Nederland geregistreerd als neofyt, een ingevoerde plantensoort die zich heeft genaturaliseerd. De plant werd in 1645 in Europa geïntroduceerd als tuinplant.

Herkomst en verspreiding

Solidago canadensis is inheems in Noord-Amerika, van Canada tot grote delen van de Verenigde Staten. De plant groeit in zijn thuisland van nature op braakliggende gronden, bosranden, oevers en ruige terreinen als typische pionierplant. In 1645 werd de plant in Europa geïntroduceerd als tuinplant vanwege de sierlijke goudgele bloempluimen. Europese tuinliefhebbers adopteerden de plant aanzienlijk eerder dan Noord-Amerikanen zelf: in Noord-Amerika werd het geslacht pas rond 1980 populair als tuinplant.

Guldenroede in de geschiedenis

Canadese guldenroede heeft een indrukwekkende geschiedenis als medicinaal en culinair kruid. De inheemse volkeren van Noord-Amerika kenden de plant al eeuwenlang. De Noord-Amerikaanse Indianen maakten thee van de bloemen bij diarree, griep en koorts. Thee van de wortels werd gebruikt bij keelpijn, nierproblemen en tandvleesontstekingen. De Hopi en Navajo indianen gebruikten de bladeren en bloemen om stoffen goudgeel mee te verven. De bladeren werden op wonden aangebracht om de heling te versnellen. Wortels van guldenroede werden samen met tabak gerookt.

In Europa ontdekte men in de dertiende eeuw de medicinale waarde van guldenroede. Arnold van Villanova (circa 1240 tot 1311) was de eerste die de positieve werking op de nieren beschreef. De baanbrekende kruidenwetenschapper Rembert Dodoens schreef dat de Sarasijnen guldenroede gebruikten om wonden te genezen en dat de samentrekkende werking inzetbaar is bij tandvleesproblemen, keelpijn en wonden. Vroeger zat guldenroede in vrijwel alle wondkruidmengsels. De gele bloemen werden bovendien op grote schaal als verfstof voor katoen en wol gebruikt. Thomas Edison onderzocht zelfs of rubber uit guldenroede gewonnen kon worden. Guldenroede brengt volgens volksgebruik in Noord-Amerika en Europa geluk en voorspoed voor de eigenaar.

Culinaire toepassingen

Canadese guldenroede is een veelzijdig eetbaar kruid dat van oudsher culinair wordt gebruikt. De jonge scheuten kunnen in het voorjaar rauw in salades worden verwerkt of gestoomd als groente. De bladeren zijn pittig van smaak en kunnen worden gebruikt in salades en soepen. De gele bloempluimen zijn bitterzoet van smaak en worden vers of gedroogd verwerkt in kruidenthee, siropen en bloemgerechten. De bloemen zijn ook decoratief eetbaar als garnering. De zaden zijn eetbaar en werden door Noord-Amerikaanse indianen als voedsel gebruikt. Als snijbloem zijn de sierlijke goudgele pluimen prachtig in boeketten en bloemstukken. Na het drogen blijven de pluimen decoratief als droogbloem.

Van oudsher gebruik

Canadese guldenroede heeft een gedocumenteerde traditie van volksgebruik in zowel Noord-Amerika als Europa. De plant bevat flavonoïden zoals rutine en quercetine, triterpeensaponinen, fenolzuren en etherische oliën. Van oudsher werd guldenroede in de volksgeneeskunde van de Noord-Amerikaanse indianen gebruikt bij keelpijn, koorts en als wondhelend middel. In de Europese volksgeneeskunde werd guldenroede van oudsher gebruikt bij nierproblemen en vochtophopingen. Voor specifiek medicinaal gebruik verwijzen wij u altijd naar een erkend herborist of arts. Guldenroede wordt afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding en bij ernstige nieraandoeningen.

Ecologische waarde

Canadese guldenroede is een uitzonderlijk waardevolle plant voor de biodiversiteit in de nazomer en herfst. De bloemen zijn rijk aan nectar en pollen en worden intensief bezocht door bijen, hommels, zweefvliegen, vlinders en wespen, juist op het moment dat veel andere nectarplanten zijn uitgebloeid. Daarmee is guldenroede een van de belangrijkste laat-seizoens nectarplanten voor insecten. De zaden bieden voedsel voor vogels in de herfst en winter. De plant is ook een voedselplant voor de rupsen van diverse nachtvlinders waaronder Eupithecia absinthiata en Eupithecia virgaureata.

Verzorgingstips

Standplaats: Volle zon tot lichte halfschaduw. Guldenroede groeit het best op een zonnige plek maar verdraagt ook enige schaduw.

Bodem: Matig voedselrijke, goed doorlatende grond. De plant is weinig kieskeurig en groeit op vrijwel elke grondsoort. Geen langdurige natte voeten.

Water: Eenmaal gevestigd is guldenroede droogtebestendig. Jonge planten regelmatig water geven totdat ze goed geworteld zijn.

Woekeren beperken: Snoei de uitgebloeide bloemen elk najaar terug tot circa 10 cm boven de grond voordat de zaden rijpen. In een pot of met een wortelbarrière in de grond is de plant goed in toom te houden.

Winterhardheid: Uitstekend winterhard. De plant keert elk voorjaar betrouwbaar terug vanuit de wortelstokken. De wortelstok kan meer dan 100 jaar oud worden.

Meeldauw: Bij droogte en slechte luchtcirculatie kan guldenroede gevoelig zijn voor echte meeldauw. Voldoende ruimte tussen de planten en regelmatige bewatering helpt dit voorkomen.

Kweektips

Oogsten: Oogst de jonge scheuten in het voorjaar voor culinair gebruik. Oogst de bloemen vlak voor of tijdens de bloei voor kruidenthee of als snijbloem. Als snijbloem zijn de pluimen prachtig in boeketten en bloemstukken en zijn ze ook geschikt als droogbloem.

Snoeien: Snoei elk najaar terug tot circa 10 cm boven de grond. Dit stimuleert nieuwe groei en voorkomt uitzaaien.

Samenplanten

Canadese guldenroede combineert prachtig met andere hoge nazomerbloeiende vaste planten in een border of natuurlijke tuin. Klassieke combinaties zijn paars koninginnekruid (Eupatorium), blauwe herfstasters en siergrassen zoals Panicum virgatum. De goudgele bloempluimen contrasteren bijzonder mooi met paarse en blauwe bloemen. Geef de plant voldoende ruimte want hij breidt zich ondergronds snel uit.