Bergamotplant Beauty of Cobham – Monarda ‘Beauty of Cobham’

Wat is bergamotplant Beauty of Cobham?

Bergamotplant Beauty of Cobham kopen, direct van de kwekerij: Monarda ‘Beauty of Cobham’ is een van de mooiste en meest geliefde bergamotplanten die er bestaat. De cultivar onderscheidt zich door zijn zachte, romige roze bloemen omringd door opvallende paarsroze schutbladen, een combinatie die in de border nauwelijks te missen is.

Monarda ‘Beauty of Cobham’ is een krachtige, meerjarige vaste plant uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae). De plant wordt 80 tot 120 centimeter hoog en heeft stevige, rechtopstaande vierkante stengels met brede, lancetvormige en licht behaarde bladeren. De bladeren zijn paarsgroen van kleur, een kenmerk dat de plant ook buiten de bloei decoratief maakt. Wrijf over een blaadje en de geur is direct aanwezig: aromatisch, citrusachtig en herinnert sterk aan bergamot.

Van Juli tot Augustus (soms in Juni al) bloeien de kenmerkende bloemkransen hoog boven het blad uit. De zachte roze bloemen zitten in dichte, bolvormige bloemhoofdjes die worden omringd door een kraag van decoratieve paarsroze schutbladen. Dit geeft de bloem een dubbel effect dat bij geen enkele andere vaste plant zo opvalt. De bloemen zijn bijzonder rijk aan nectar en trekken massaal bijen, hommels en vlinders aan. Ecologisch geteeld en onbespoten, direct van de kwekerij 🌿

De naam: Monarda ‘Beauty of Cobham’ en al zijn benamingen

De cultivarnaam ‘Beauty of Cobham’ verwijst naar de Engelse plaats Cobham in Surrey, waar de cultivar vermoedelijk zijn oorsprong heeft. De RHS heeft de cultivar in 1993 bekroond met de prestigieuze Award of Garden Merit, een erkenning voor planten van uitmuntende kwaliteit voor de tuin. BBC Gardeners World en de RHS vermelden de cultivar als Monarda didyma ‘Beauty of Cobham’, wat aangeeft dat de plant zijn basis heeft in Monarda didyma.

De geslachtsnaam Monarda eert de Spaanse arts en botanicus Nicolás Monardes (1493-1588), die als één van de eersten Noord-Amerikaanse planten beschreef voor een Europees publiek. In 1574 publiceerde hij zijn beroemde werk Joyfull Newes Out of the New Founde Worlde, een uitgebreide beschrijving van geneeskrachtige planten uit de Nieuwe Wereld. Linnaeus eerde hem in 1753 door het geslacht Monarda naar hem te noemen.

In Nederland en België: bergamotplant, hanenkam, bijenbalsem, indianennetel. In het Engels: bee balm, beebalm, bergamot, Oswego tea, scarlet beebalm. In het Duits: Monarde, Goldmelisse, Indianernessel. In het Frans: monarde, mélisse des Indiens, thé d’Oswego. In het Spaans: monarda. In het Italiaans: monarda. In het Zweeds: indiannässla. In het Pools: pysznogłówka.

Officiële documentatie

Monarda didyma L. is als geaccepteerde soort opgenomen in Plants of the World Online (POWO/Kew), de International Plant Names Index (IPNI), het World Flora Online (WFO) en de GBIF-database. De cultivar ‘Beauty of Cobham’ staat vermeld op de officiële RHS plantenpagina van de Royal Horticultural Society en heeft in 1993 de RHS Award of Garden Merit ontvangen,

Herkomst en verspreiding

Monarda didyma is inheems in het oosten van Noord-Amerika, van Maine in het noorden tot Georgia in het zuiden en westwaarts tot Michigan en Ontario. De plant groeit van nature op vochtige, rijke grond langs beekoevers, in natte weiden en op vochtige bosranden. De cultivar ‘Beauty of Cobham’ heeft zijn oorsprong vermoedelijk in Cobham, Surrey, Engeland, en is van daaruit over heel Europa verspreid. Hij is inmiddels één van de meest geteelde roze Monarda-cultivars ter wereld.

Geschiedenis

De geschiedenis van bergamotplant Beauty of Cobham is de geschiedenis van Monarda didyma, de soort waarop deze cultivar is gebaseerd. De Oswego-indianen, een stam die leefde langs de Oswego-rivier in de staat New York, gebruikten Monarda didyma al eeuwenlang als thee en als medicinaal kruid. De plant werd Oswego tea genoemd naar deze stam.

In 1743 documenteerde de Philadelphiaanse botanicus John Bartram de plant tijdens een vredesmissie bij de Iroquois in upstate New York. Hij stuurde zaden naar Engeland, waar de plant snel populair werd in Engelse tuinen. In Europa werd de plant “bergamot” genoemd omdat de geur van de bladeren sterk doet denken aan de bergamotvrucht die gebruikt wordt voor Earl Grey thee.

Een bijzonder historisch weetje: na de Boston Tea Party in december 1773, waarbij Amerikaanse kolonisten Engelse thee in de haven van Boston gooiden als protest tegen de Britse theebelasting, grepen de kolonisten massaal naar Oswego tea als vervanging. Monarda didyma werd zo een symbool van de Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd. De cultivar ‘Beauty of Cobham’ werd vermoedelijk in de 20e eeuw geselecteerd in Surrey, Engeland, en ontving in 1993 de RHS Award of Garden Merit.

Inhoudsstoffen

De bladeren en bloemen van Monarda didyma bevatten een rijke samenstelling van bioactieve stoffen. De etherische olie bestaat voornamelijk uit carvacrol, p-cymeen en thymol. Thymol is ook het werkzame bestanddeel in commerciële mondwaterformules, wat laat zien hoe krachtig de stoffen in bergamotplant zijn. Verder bevat de plant flavonoïden, rozemarijnzuur en looistoffen.

Een wetenschappelijk artikel van Di Vito et al. (2022) in PeerJ bevestigt de chemische samenstelling en de antioxidante en ontstekingsremmende eigenschappen van de etherische olie van Monarda didyma L.

Bergamotplant en de Earl Grey connectie

De geur van bergamotplant doet sterk denken aan Earl Grey thee, maar er is een belangrijk verschil. Earl Grey thee dankt zijn smaak aan de bergamotvrucht (Citrus bergamia), een citrusvrucht uit Calabrië in Zuid-Italië. De aromatische stoffen in het blad van Monarda didyma lijken sterk op die van de bergamotvrucht in geur en smaak, vandaar de naam bergamotplant, maar het gaat om verschillende planten.

Dit neemt niet weg dat verse blaadjes en bloemen van bergamotplant aan thee een heerlijk citrusachtig bergamotaroma geven, volledig natuurlijk en direct uit eigen tuin. Combineer de bloemen en blaadjes van Beauty of Cobham met die van Cambridge Scarlet voor een kleurrijke tuintheemix.

Culinaire toepassingen

Bergamotplant Beauty of Cobham is een veelzijdig keukenkruid. De bladeren en bloemen van Monarda didyma hebben een aromatisch, citrusachtig bergamotaroma met een lichte kruidigheid. De roze bloemen van Beauty of Cobham geven gerechten ook een mooie kleur.

Kruidenthee en Oswego tea
Verse of gedroogde blaadjes en bloemen geven een heerlijke kruidenthee met een Earl Grey-achtig citrusaroma. De thee is van nature cafeïnevrij. Zet de thee door verse bladeren te overgieten met heet water en vier tot vijf minuten te laten trekken. De zachte roze bloemen van Beauty of Cobham geven de thee ook een mooie kleur.

Salades en garnering
De roze bloemen zijn eetbaar en een opvallende decoratieve garnering bij salades en zomerse gerechten. De bloemblaadjes hebben een licht kruidig, citrusachtig aroma. Trek de afzonderlijke bloemblaadjes uit het bloemhoofd en strooi ze over salades, rijstgerechten of pasta.

Gelei en siroop
De aromatische bloemen en bladeren worden traditioneel in Noord-Amerika verwerkt in gelei en siroop. Een handvol verse bloemen in siroop geeft een verfijnd bergamotaroma dat heerlijk is in limonade of over desserts.

Frisdranken en cocktails
Een takje bergamotplant in limonade, water of een cocktail geeft een verfijnd citrusaroma. De roze bloemen zijn ook een bijzondere garnering bij cocktails en mocktails.

Snijbloem
De stevige, lange stengels en de opvallende roze bloemhoofdjes met paarse schutbladen maken Beauty of Cobham tot een uitstekende snijbloem voor een vers boeket. De bloemen blijven lang vers in een vaas.

Van oudsher gebruik

Monarda didyma werd van oudsher door meerdere Noord-Amerikaanse indianenstammen gebruikt als medicinaal kruid. De Oswego-indianen gebruikten de plant als thee en als wondkruid. De Blackfoot-indianen gebruikten het als antiseptisch middel bij huidinfecties en wonden, wat wetenschappelijk wordt verklaard door het hoge thymol- en carvacrolgehalte in de etherische olie. De Menominee, Ojibwa en Winnebago-stammen gebruikten de plant bij maag- en bronchiale klachten.

De Shakers gebruikten de thee van Monarda didyma van oudsher bij verkoudheid en keelpijn. De plant is niet opgenomen in de officiële lijst van medicinaal erkende planten door de EMA. Voor informatie over het gebruik van kruiden bij gezondheidsklachten verwijzen wij u altijd naar een erkend herborist of arts.

Spiritueel en ritueel gebruik

Bergamotplant speelde een rol in de ceremoniële en spirituele tradities van meerdere Noord-Amerikaanse indianenstammen. Monarda werd van oudsher gebruikt als smudgekruid: de gedroogde bladeren en bloemen werden verbrand als onderdeel van reinigingsrituelen. De aromatische rook werd gebruikt om ruimtes te zuiveren en negatieve energie te verdrijven.

Na de Boston Tea Party in 1773 kreeg Monarda didyma ook een symbolische betekenis als Liberty Tea, de thee van vrijheid en verzet. In de moderne kruidenmagie wordt bergamotplant beschouwd als een kruid dat positieve energie aantrekt en de geest verheldert. Voor specifiek ritueel of spiritueel gebruik verwijzen wij u naar een erkend herborist of aromatherapeut.

Ecologische waarde

Monarda ‘Beauty of Cobham’ is een bijzonder waardevolle plant voor bijen en andere bestuivers. De zachte roze bloemen zijn rijkelijk gevuld met nectar en trekken van juli tot augustus massaal bijen, hommels en vlinders aan. De buisvormige bloemen zijn speciaal geschikt voor langtongige hommels die de nectar vanuit de bloembuis kunnen bereiken.

Ook na de bloei zijn de uitgebloeide bloemhoofdjes decoratief en bieden ze schuilmogelijkheden en zaad voor nuttige insecten en vogels. Bergamotplant is daarmee een waardevolle bijdrage aan een insectvriendelijke en biodiverse tuin. De paarsgroene bladeren zijn het hele groeiseizoen door decoratief.

Verzorgingstips

Standplaats
Bergamotplant Beauty of Cobham gedijt het best op een zonnige tot halfbeschaduwde plek. In de volle zon is de bloei het rijkst. Bij te veel schaduw kan de bloei verminderen en neemt de gevoeligheid voor meeldauw toe.

Bodem
Een voedzame, humusrijke en licht vochthoudende bodem met een goede doorlatendheid heeft de voorkeur. Werk bij het planten wat compost door de grond voor een snelle start. De plant verdraagt geen natte grond in de winter en geen langdurige droogte in de zomer.

Water
Bergamotplant houdt van een regelmatig vochtige standplaats. Geef voldoende water tijdens droge periodes. Een consistente bodemvochtigheid helpt ook meeldauw te voorkomen.

Bemesting
Bemest eenmaal per jaar in het voorjaar met een langwerkende organische meststof voor de beste bladkwaliteit en rijkste bloei.

Meeldauw
Bergamotplant kan gevoelig zijn voor meeldauw, vooral bij droge lucht en slechte luchtcirculatie. Plant op voldoende afstand van andere planten voor een goede luchtdoorstroming. Houd de bodem licht vochtig. Plant Beauty of Cobham in het midden van de border zodat eventueel meeldauw op het onderste blad niet opvalt. De bloei heeft er nauwelijks last van.

Winterhardheid
Monarda ‘Beauty of Cobham’ is goed winterhard tot circa -30°C. Het bovengrondse deel sterft in de winter af maar de plant loopt elk voorjaar betrouwbaar opnieuw uit vanuit de wortelstok. Laat de verdroogde stengels bij voorkeur staan tot het voorjaar voor structuur en schuilmogelijkheden voor insecten.

Kweektips

Oogsten
Oogst blaadjes en bloemen voor culinair gebruik bij voorkeur net voor of tijdens de volle bloei, wanneer de aromatische stoffen op hun piek zijn. Blad en bloem zijn vers te gebruiken. De beste oogsttijd is in de ochtend.

Uitgebloeide bloemen verwijderen
Verwijder uitgebloeide bloemen regelmatig om nieuwe bloei te stimuleren en de bloeiperiode te verlengen.

Samenplanten

Bergamotplant Beauty of Cobham combineert prachtig met andere zomerbloeiende kruiden en vaste planten. De zachte roze bloemen vormen een bijzonder fraai kleurcontrast met de scharlakenrode bloemen van bergamotplant Cambridge Scarlet (Monarda didyma ‘Cambridge Scarlet’), ook verkrijgbaar bij ons.

Ook een combinatie met hyssop (Hyssopus officinalis) en echte tijm (Thymus vulgaris) werkt prachtig in een kruidentuin of border. Bergamotplant houdt van een licht vochtige standplaats en combineert daardoor minder goed met droogteminnende kruiden zoals lavendel en absintalsem.