Jiaogulan thee zetten van verse bladeren, alles over het onsterfelijkheidskruid uit China | Kruidenkweker.nl

Ergens in de jaren zeventig voerde China een grote volkstelling uit. Onderzoekers kwamen iets merkwaardigs op het spoor in de provincie Guizhou (贵州), een bergachtige streek in het zuidwesten van het land. Het aandeel mensen ouder dan honderd jaar lag er opvallend veel hoger dan het landelijk gemiddelde. Niet een beetje, maar significant. Genetische factoren werden uitgesloten. Klimatologische omstandigheden ook. Uiteindelijk wees alles in de richting van één ding: de plaatselijke bevolking dronk dagelijks jiaogulan thee van een klimplantje dat langs hekken en struiken omhoog slingerde. In het Chinees schrijven ze het als 绞股蓝 (jiǎogǔlán) en noemen het vol ontzag het kruid der onsterfelijkheid. In het Westen kennen we het als jiaogulan thee of onsterfelijkheidskruid.

Of jiaogulan thee echt onsterfelijk maakt durft niemand met zekerheid te zeggen. Maar dat er iets bijzonders in deze plant zit, daar zijn onderzoekers het inmiddels wel over eens. De plant is onderwerp geweest van meer dan veertig wetenschappelijke onderzoeken (zie pubmed). En steeds meer mensen in Nederland willen hem niet alleen als gedroogde thee uit een zakje, maar als levende plant in de eigen tuin of op het balkon. Want verse jiaogulan thee zetten van een eigen plant is nu eenmaal het allerbeste.

Wat is jiaogulan thee?

Jiaogulan thee is een kruidenthee die wordt gezet van de verse of gedroogde bladeren van de jiaogulanplant, wetenschappelijk bekend als Gynostemma pentaphyllum. In het Chinees schrijft men de naam als 绞股蓝 (jiǎogǔlán), wat letterlijk “kronkelende blauwe plant” betekent. De plant zelf is een sierlijke klimplant uit de komkommerfamilie (Cucurbitaceae) die van nature voorkomt in de bergachtige gebieden van China, Japan, Korea en Thailand. In Japan staat jiaogulan thee bekend als amachazuru (甘茶蔓), wat zoete theerank betekent, en die naam zegt al veel over de bijzondere smaak.

De jiaogulanplant heeft frisgroene, geveerde bladeren die gewoonlijk in groepjes van vijf groeien, vandaar een van de bijnamen: vijfbladige ginseng. De plant slingert zijn ranken sierlijk omhoog langs alles wat hij kan vasthouden en vormt in de loop van het seizoen een weelderig groen geheel. Wie een jiaogulanplant in huis of tuin heeft kan het hele groeiseizoen lang verse jiaogulan thee zetten, en dat is een heel andere en rijkere smaakervaring dan thee uit een zakje.

Jiaogulan of onsterfelijkheidskruid, is dat hetzelfde?

Ja, jiaogulan en onsterfelijkheidskruid zijn precies dezelfde plant. Beide namen verwijzen naar Gynostemma pentaphyllum (绞股蓝). Jiaogulan is de Chinese naam die in het Westen het meest wordt gebruikt. Onsterfelijkheidskruid is de Nederlandse vertaling van de bijnaam die de bevolking van Guizhou de plant eeuwen geleden gaf. U zult ook de namen eeuwiglevenkruid, vijfbladige ginseng, zuidelijke ginseng, feeënkruid en zoete theerank tegenkomen. En in de Chinese gemeenschap in Nederland kent men de plant als 绞股蓝 (jiǎogǔlán). Dat zijn allemaal namen voor dezelfde bijzondere klimplant waarvan al eeuwenlang jiaogulan thee wordt gezet.

Jiaogulan thee versus ginseng, wat is het verschil?

Dit is een vraag die veel mensen stellen en het antwoord is interessanter dan u misschien verwacht. Jiaogulan (绞股蓝) en ginseng zijn botanisch gezien nauwelijks verwant. Ginseng behoort tot de klimopfamilie, jiaogulan tot de komkommerfamilie. Toch bevatten beide planten opvallend vergelijkbare werkzame stoffen. De saponinen in ginseng worden ginsenosiden genoemd. Jiaogulan bevat niet alleen nagenoeg dezelfde ginsenosiden maar ook eigen saponinen die gynosaponinen worden genoemd. Wat onderzoekers verraste is dat het onsterfelijkheidskruid maar liefst vier keer zoveel saponinen bevat als ginseng.

Er is ook een groot praktisch verschil. Ginseng heeft jaren nodig om op te groeien voor hij geoogst kan worden, vraagt specifieke groeiomstandigheden en is relatief duur. De jiaogulanplant groeit snel, gedijt goed in Nederland, is meerjarig en geeft elk seizoen opnieuw verse bladeren voor jiaogulan thee. Voor mensen die dagelijks willen genieten van dit bijzondere kruid is jiaogulan daarmee een zeer aantrekkelijk alternatief voor ginseng. Niet zonder reden wordt hij vijfbladige ginseng of zuidelijke ginseng genoemd.

Heeft u de jiaogulanplant nog niet in uw tuin of op uw balkon? De levende plant is direct verkrijgbaar bij kruidenkweker.nl, ecologisch geteeld en onbespoten, direct van de kwekerij. Zolang de voorraad strekt.

Jiaogulan en de traditionele Chinese geneeskunde (TCM)

In de traditionele Chinese geneeskunde (TCM) staat jiaogulan (绞股蓝) bekend als een adaptogeen. Dat betekent dat de plant het lichaam van oudsher wordt geacht te helpen omgaan met stress en verandering, zonder het uit balans te brengen. De TCM omschrijft jiaogulan thee als “zoet, een weinig bitter, neutraal, warm, Yin verhogend en Yang ondersteunend.” Dat zijn termen uit een medisch systeem met een geschiedenis van duizenden jaren, maar ze geven een goed beeld van hoe de plant in de Chinese geneeskunde wordt gezien.

Interessant is dat jiaogulan lange tijd geen prominente rol speelde in de klassieke TCM, simpelweg omdat het onsterfelijkheidskruid voornamelijk groeide in de afgelegen bergstreken van Guizhou, ver van de centra waar de traditionele Chinese geneeskunde zich ontwikkelde. Het was de lokale bevolking die jiaogulan thee van oudsher gebruikte als volkskruid. De grote wetenschappelijke interesse begon pas in de jaren zeventig van de vorige eeuw, toen onderzoekers de bijzondere saponinen in de plant ontdekten. Sindsdien zijn er meer dan veertig studies gepubliceerd over jiaogulan. Meer dan 95 procent van het onderzoek is beschikbaar in het Chinees en Japans, wat verklaart waarom jiaogulan in Nederland nog relatief onbekend is. Maar dat verandert snel.

Voor specifiek medicinaal gebruik verwijzen wij u altijd naar een erkend herborist of arts.

Hoe smaakt jiaogulan thee? Verrassend anders dan u denkt

De smaak van jiaogulan thee is uniek en tegelijk moeilijk te omschrijven. De meeste mensen proeven een combinatie van zoet en licht bitter met een duidelijke nasmaak van zoethout. In Japan heet jiaogulan thee amachazuru (甘茶蔓), wat zoete theerank betekent, en die naam wijst al op de zoete kant. Het onsterfelijkheidskruid bevat geen cafeïne, wat jiaogulan thee geschikt maakt op elk moment van de dag, ook voor het slapengaan.

Er is nog iets bijzonders aan de smaakbeleving van jiaogulan thee. Niet iedereen proeft hem hetzelfde. Sommige mensen vinden jiaogulan thee heerlijk zoet, anderen proeven een lichtere bittere ondertoon. Volgens de traditionele Chinese geneeskunde heeft dat te maken met de toestand van het lichaam. Als het lichaam belast is met afvalstoffen, zou de thee eerder bitter smaken. Als het lichaam in goede conditie verkeert, domineert de zoete kant. Of dat klopt weet de wetenschap niet met zekerheid, maar het is een fascinerend idee dat mensen blijft boeien.

Verse jiaogulan thee zetten van uw eigen plant

Wie een jiaogulanplant in huis of tuin heeft kan op elk moment van het groeiseizoen verse jiaogulan thee zetten. Dat is meteen het grote voordeel van een levende plant boven een zakje gedroogde thee: de smaak is voller, zachter en aromatischer. En u plukt precies zoveel als u nodig heeft.

Pluk een handvol verse bladeren van de jiaogulanplant, een stuk of tien tot vijftien blaadjes is genoeg voor een grote kop. Spoel ze even af onder koud water. Breng water aan de kook en laat het daarna een minuut of twee staan zodat de temperatuur zakt naar ongeveer 80 tot 85 graden Celsius. Giet het water over de bladeren en laat de jiaogulan thee vijf tot tien minuten trekken met een schoteltje erop zodat de aromatische stoffen niet verdampen. Haal de bladeren eruit en geniet. Voeg eventueel een beetje honing toe als u de zoete kant wilt versterken.

De bladeren kunt u twee tot drie keer opgieten. Na elke volgende gieting wordt de smaak iets milder. Jiaogulan thee bevat geen cafeïne en is daardoor geschikt op elk moment van de dag. De Chinese bevolking van Guizhou dronk jiaogulan thee (绞股蓝茶) juist ’s ochtends voor het werk voor energie en uithoudingsvermogen, en ’s avonds om te ontspannen na een lange dag.

Jiaogulan thee combineert ook uitstekend met munt. De frisse mintsmaak en de zachte zoethoutachtige smaak van het onsterfelijkheidskruid vullen elkaar op een verrassende manier aan. Probeer een mengsel van jiaogulan en pepermunt voor een frisse zomerse jiaogulan thee, of combineer met appelmunt voor een iets zoetere variant. Alle muntsoorten die u nodig heeft zijn ook verkrijgbaar bij kruidenkweker.nl.

Jiaogulan in de keuken, culinair gebruik

Jiaogulan is veelzijdiger dan alleen een theeplant. De verse jonge blaadjes van het onsterfelijkheidskruid zijn ook rauw eetbaar en hebben een licht knapperige textuur met die kenmerkende zoethoutachtige smaak. In China worden de jonge scheuten van 绞股蓝 verwerkt in salades en Oosterse bijgerechten. Een handvol fijngesneden jiaogulanblad geeft een bijzondere, licht aromatische touch aan een groene salade of een wokgerecht.

In 1406, tijdens een hongersnood in China, werden de bladeren van jiaogulan (绞股蓝) al als voedsel gebruikt en bleken ze effectief tegen de honger. Dat geeft een indruk van hoe voedzaam en veelzijdig het onsterfelijkheidskruid al eeuwenlang wordt beschouwd in de Chinese cultuur.

Jiaogulan plant in uw tuin of op uw balkon

De jiaogulanplant (绞股蓝) is een sierlijke klimplant die zich in Nederland uitstekend thuis voelt, zowel in de volle grond als in een pot op het balkon of terras. De plant slingert zijn ranken omhoog langs hekken, pergola’s, klimrekken en muren en vormt in de loop van het seizoen een weelderig groen gordijn van elegante bladeren. Dat is niet alleen decoratief mooi, het betekent ook dat u de hele zomer door verse bladeren kunt plukken voor jiaogulan thee.

In de tuin houdt de jiaogulanplant het meest van een halfschaduwrijke plek met een vochtige, humusrijke bodem. Op een te zonnige en droge plek kunnen de bladeren geel worden en de groei achterblijven. Een plek met ochtendzon en middagschaduw is ideaal voor de rijkste oogst.

Op het balkon of terras groeit jiaogulan prima in een grote pot van minimaal vijf liter. Hoe groter de pot, hoe weelderiger de plant groeit. Geef de plant een klimsteun, een hekje of een touw, en hij slingert er vanzelf omhoog. In een hangmand laat het onsterfelijkheidskruid zijn ranken sierlijk over de rand hangen, wat een heel ander maar even mooi effect geeft.

De jiaogulanplant is winterhard tot ongeveer min vijftien graden Celsius. In Nederland hoeft u zich geen zorgen te maken over gewone winters. Het bovengrondse deel sterft in de herfst af na de eerste nachtvorst, maar de wortelstok overleeft in de grond en drijft in het voorjaar betrouwbaar weer uit. Bij planten in potten is het verstandig de pot bij strenge vorst op een beschutte plek te zetten.

Jiaogulan plant als kamerplant, het hele jaar jiaogulan thee

Wie het hele jaar door verse jiaogulan thee wil zetten, kan de plant ook binnenshuis houden. Als kamerplant bij voldoende licht en een temperatuur boven de zestien graden Celsius blijft de jiaogulanplant (绞股蓝) groen en productief het hele jaar door. Een lichte plek aan de oost- of westzijde werkt het best. Directe middagzon is ook binnen te veel van het goede.

Een jiaogulan in de badkamer doet het overigens uitstekend vanwege de hogere luchtvochtigheid. Het onsterfelijkheidskruid houdt van een vochtig microklimaat en een warme omgeving. Zo heeft u het hele jaar door verse bladeren voor jiaogulan thee, altijd binnen handbereik.

Van oudsher bewezen gebruik van jiaogulan

Jiaogulan (绞股蓝) is van oudsher gebruikt in de volksgeneeskunde van China en Japan. In 1406 werden de bladeren van het onsterfelijkheidskruid beschreven door Zhu Xiao in zijn Materia Medica for Famine, als overlevingsvoedsel in tijden van schaarste. In 1578 beschreef de Chinese kruidenarts Li Shizhen de plant in zijn beroemde Compendium of Materia Medica en documenteerde toepassingen in de volksgeneeskunde. De echte wetenschappelijke interesse begon in 1972, toen Japanse onderzoekers tijdens onderzoek naar zoetstoffen de bijzondere saponinen in de plant ontdekten die verwant zijn aan die van ginseng.

De traditionele Chinese geneeskunde beschouwt jiaogulan als een adaptogeen, een kruid dat het lichaam van oudsher wordt geacht te helpen omgaan met de dagelijkse belasting. Jiaogulan thee werd door de bevolking van Guizhou van oudsher ’s ochtends gedronken voor extra energie en uithoudingsvermogen, en ’s avonds om te ontspannen en de slaap te bevorderen. Voor specifiek medicinaal gebruik verwijzen wij u altijd naar een erkend herborist of arts.

Wilt u zelf verse jiaogulan thee zetten?

Dan begint het met een levende jiaogulanplant in uw tuin, op uw balkon of als kamerplant. Verse bladeren van het onsterfelijkheidskruid geven de rijkste, zachtste jiaogulan thee die u kunt bedenken. En elke dag opnieuw, het hele groeiseizoen lang.

Steeds meer mensen ontdekken dat jiaogulan thee van een eigen plant een heel andere en rijkere ervaring is dan thee uit een zakje. De vraag naar de jiaogulanplant (绞股蓝) groeit dan ook snel in Nederland. Wacht daarom niet te lang, want de voorraad is beperkt en de plant wordt gekweekt met de seizoenen mee.

Bestel de jiaogulanplant direct bij Kruidenkweker.nl 🌿