Antroewa, witte aubergine – Solanum macrocarpon

Wat is antroewa?

Antroewa kopen, direct van de kwekerij. Solanum macrocarpon L. is een tropische vruchtgroente uit de nachtschadefamilie (Solanaceae) die nauw verwant is aan de aubergine. In Nederland is de plant éénjarig omdat hij geen vorst verdraagt, maar in zijn thuisland West-Afrika groeit hij als kortlevende meerjarige struik van 0,3 tot 2 meter hoog. De bladeren zijn groot, ovaalvormig tot gelobd met een wasachtige rand. De bloemen zijn wit tot lichtpaars en verschijnen op korte bloemstelen in trossen van twee tot zeven bloemen. De vruchten zijn rond, glanzend wit tot lichtgroen en ter grootte van een flinke tomaat. Bij het rijpen verkleuren de vruchten naar oranjegeel tot bruingeel. De vrucht wordt onrijp gegeten want rijpe vruchten zijn minder smakelijk. De plant heeft een warme, zonnige en beschutte standplaats nodig en is niet winterhard in Nederland.

De naam: Solanum macrocarpon en al zijn benamingen

De wetenschappelijke naam Solanum macrocarpon L. werd vastgelegd door Carl Linnaeus in zijn werk Mantissa Plantarum Altera, Volume 2, pagina 205, gepubliceerd in 1771. De L. verwijst naar Linnaeus als auteur. De geslachtsnaam Solanum is afgeleid van het Latijnse solamen, wat “troost” of “sussen” betekent, een verwijzing naar de medicinale en narcotische eigenschappen die aan nachtschadeplanten werden toegeschreven in het oude Rome. Het geslacht Solanum werd door Linnaeus vastgelegd in 1753 en omvat circa 1.500 tot 2.000 soorten waaronder drie van de economisch belangrijkste voedselgewassen ter wereld: de aardappel, de tomaat en de aubergine. De soortnaam macrocarpon is samengesteld uit het Griekse μάκρος (makrós = groot) en καρπός (karpós = vrucht), een verwijzing naar de opvallend grote vruchten van de plant in vergelijking met verwante soorten.

In Suriname en Nederland staat de plant bekend als antroewa of antruwa. In West-Afrika staat de plant bekend als gboma. In Indonesië heet de plant terong poetih, wat “witte aubergine” betekent. In Vietnam staat de plant bekend als cà pháo of fire-cracker eggplant. In het Engels zijn African eggplant, Surinamese eggplant, white eggplant en gboma eggplant de meest gebruikte namen. De plant behoort tot het ondergeslacht Leptostemonum samen met de gewone aubergine (Solanum melongena) en de rode aubergine (Solanum aethiopicum). Alle drie stammen ze uit Afrika.

Officiële documentatie

De officieel gedocumenteerde wetenschappelijke naam is Solanum macrocarpon L., vastgelegd door Carl Linnaeus in Mantissa Plantarum Altera, Volume 2, pagina 205, gepubliceerd in 1771. In zijn originele beschrijving noteerde Linnaeus Peru als habitat op basis van vroegere collecties, maar de soort wordt tegenwoordig erkend als inheems in tropisch Afrika. De naam is bevestigd via Plants of the World Online van Kew Gardens, GBIF en het International Plant Names Index (IPNI). De plant behoort tot de orde Solanales, familie Solanaceae, onderfamilie Solanoideae, stam Solaneae, ondergeslacht Leptostemonum. De soort werd gedurende de eeuwen ook beschreven onder de synoniemen Solanum thonningianum J.Jacq. (1815), Solanum zanonii Gouan (1773) en Solanum crassifolium Salisb. (1796).

Herkomst en verspreiding

Solanum macrocarpon is inheems in West-Afrika en vandaar verspreid naar Centraal- en Oost-Afrika. De plant is gedomesticeerd vanuit wilde verwanten zoals Solanum dasyphyllum in West-Afrika, waar hij al eeuwenlang wordt geteeld als bladgroente en vruchtgewas. Via de trans-Atlantische slavenhandel werd de plant meegenomen naar Suriname en de rest van het Caribisch gebied, waar hij inmiddels een vaste en geliefde plek heeft ingenomen in de lokale keuken. De plant wordt tegenwoordig ook geteeld in delen van Zuidoost-Azië en Zuid-Amerika. In Nederland is de antroewa primair bekend in de Surinaamse gemeenschap en wordt de vrucht het hele jaar door verkocht in toko’s en Surinaamse groentewinkels, meestal afkomstig uit Suriname.

Antroewa in de Surinaamse keuken

De antroewa is een onmisbaar ingrediënt in de Surinaamse keuken. De vrucht heeft een kenmerkende licht bittere smaak die na bereiding zachter wordt. In de Surinaamse keuken wordt de antroewa bijna altijd gestoofd als bijgerecht naast rijst. Klassieke combinaties zijn antroewa met zoutvlees, gerookte kip, garnalen, gerookte krabbetjes of warme vis. De antroewa wordt ook verwerkt in soepen en curries. Bij de bereiding wordt de vrucht gewassen, het steeltje en de kelkbladeren worden verwijderd en de vrucht wordt in vieren of achten gesneden. Opengesneden antroewa wordt snel bruin door blootstelling aan lucht. Om dit te voorkomen legt u de gesneden stukken direct in water met een scheutje melk. Om de bitterheid te verminderen voegt u bij de bereiding knoflook, peper, zout of een beetje suiker toe. De stooftijd is circa 20 tot 25 minuten met deksel op de pan.

Antroewa in West-Afrika

In West-Afrika staat de antroewa bekend als gboma en is hij al eeuwenlang een belangrijk voedselgewas. In tegenstelling tot de Surinaamse keuken waar primair de vrucht wordt gegeten, worden in West-Afrika ook de bladeren als groente bereid, gekookt als spinazie. Zowel de bladeren als de vrucht hebben een licht bittere smaak. De plant wordt in West-Afrika ook om zijn medicinale eigenschappen gewaardeerd. In Nigeria worden de bloemen van oudsher gekauwd als middel om de tanden en kiezen te reinigen. De plant wordt in West-Afrika ook als sierplant geteeld vanwege zijn decoratieve vruchten. Voor specifiek medicinaal gebruik verwijzen wij u altijd naar een erkend herborist of arts.

Ecologische waarde

De bloemen van de antroewa trekken bijen en andere insecten aan. De bloemen openen vroeg in de ochtend terwijl het nog donker is en blijven twee dagen open. De plant bestuift zichzelf voornamelijk maar kruisbestuiving door bijen en andere insecten komt ook voor. Als tropische plant biedt de antroewa met zijn grote decoratieve bladeren en opvallende vruchten ook sierwaarde in de tuin of op het terras.

Verzorgingstips

Standplaats: Volle zon en warmte zijn essentieel. De antroewa is een tropische plant die zo warm en zonnig mogelijk moet staan. In Nederland is een beschutte, zuidgerichte plek in de volle zon de beste keuze. De vruchten hebben hoge temperaturen nodig om goed te kunnen groeien.

Bodem: Voedselrijke, goed doorlatende grond. De antroewa is een zware groeier die veel voeding nodig heeft. Bemest regelmatig met compost of organische mest tijdens het groeiseizoen.

Water: Regelmatig water geven maar niet te nat. De plant houdt van vochtige maar niet drassige grond. In een pot dagelijks controleren of de grond voldoende vochtig is.

Winterhardheid: Niet winterhard. De antroewa is een tropische plant die geen vorst verdraagt. In Nederland alleen buiten in de zomermaanden. Bij dreigende nachtvorst direct naar binnen halen of afdekken. In een verwarmde ruimte of kas kan de plant langer doorgroeien en vruchten blijven produceren.

Binnenshuis: De antroewa kan ook als pot- of kuipplant worden gehouden op een zonnig terras of balkon. In de winter binnenshuis overwinteren op een lichte, vorstvrije plek.

Stengels: De plant maakt in het begin één hoofdstengel. Later in het seizoen kunt u eventueel een tweede stengel aanhouden voor meer vruchten.

Bestuiving: Voor een goede vruchtzetting binnenshuis of in een kas is handmatige bestuiving aanbevolen door de bloemen voorzichtig te schudden of met een penseel te bestuiven.

Kweektips

Oogsten: Oogst de vruchten onrijp wanneer ze nog glanzend wit of lichtgroen zijn en een dikke schil hebben. De vruchten zijn klaar om te oogsten circa drie tot vier weken nadat ze zijn aangelegd. Rijpe oranjegele vruchten zijn minder smakelijk en beperkt houdbaar. Opengesneden vrucht wordt snel bruin en kunt u het beste direct verwerken of bewaren in water met een scheutje melk.

Bloei: De plant begint te bloeien twee tot drie maanden na het uitplanten. De bloemen openen vroeg in de ochtend. Voor een goede vruchtzetting op een beschutte plek is handmatige bestuiving aanbevolen.

Groei: De antroewa is een snelle groeier die bij voldoende warmte en voeding al vroeg in het seizoen begint te bloeien en vruchten te dragen. Houd de plant goed gevoed met organische mest voor de beste opbrengst.

Samenplanten

Antroewa combineert goed met andere tropische groenten op een zonnige, warme standplaats zoals paprika, peper en tomaat. De plant heeft voldoende ruimte nodig vanwege zijn forse groei en brede bladeren. In een moestuin of kas is antroewa een bijzondere aanvulling naast andere Surinaamse groenten zoals sopropo en kousenband.