Flamingo uiensoepboom – Toona sinensis ‘Flamingo’

Wat is de Flamingo uiensoepboom?

Flamingo uiensoepboom kopen, direct van de kwekerij. Toona sinensis ‘Flamingo’ is een bijzondere bladverliezende boom uit de mahoniefamilie (Meliaceae). De cultivar ‘Flamingo’ werd rond 1930 in Australië geselecteerd uit de Chinese uiensoepboom (Toona sinensis) vanwege zijn spectaculaire roze bladkleur bij uitloop, een eigenschap die de gewone soort niet heeft. Elk voorjaar ontvouwt de Flamingo een explosie van felroze tot zalmroze geveerde bladeren die langzaam verkleuren via crèmegeel naar frisgroen in de zomer en warm goudgeel in de herfst. Het is dit unieke kleurenspektakel door het seizoen heen dat de cultivar zijn naam gaf: de roze kleur bij uitloop doet denken aan de flamingo. De jonge scheuten en bladeren zijn eetbaar en hebben een unieke, bloemige smaak met een uien- en knoflookachtig karakter. In China worden planten met roze en rode jonge bladeren, zoals de Flamingo, als smakelijker beschouwd dan exemplaren met groene jonge bladeren. De boom groeit uit tot 10 tot 15 meter hoog maar laat zich uitstekend snoeien en klein houden als struik of knotboom. De grijsbruine schors bladert schilderachtig af op oudere exemplaren. Winterhard, onderhoudsarm en een absolute blikvanger in elke tuin of voedselbos.

De naam: Toona sinensis ‘Flamingo’ en al zijn benamingen

De geslachtsnaam Toona is afgeleid van het Hindi woord “tun” of “toon”, de traditionele naam voor verwante rode cederbomen in Zuid-Azië. De soortnaam sinensis is botanisch Latijn en betekent “van China”, een verwijzing naar het inheemse verspreidingsgebied van de soort. De cultivarnaam ‘Flamingo’ verwijst direct naar de roze kleur van het uitlopende blad, dat aan de kleur van flamingo’s doet denken. De Chinese volksnaam voor de soort, xiangchun (香椿), betekent letterlijk “geurende lenteboom” en verwijst naar het aromatische karakter van de jonge scheuten in het voorjaar.

In het Nederlands staat de boom bekend als Flamingo uiensoepboom, rozebladige Chinese uiensoepboom, Chinese mahonieboom ‘Flamingo’ en Chinese toonboom ‘Flamingo’. Ook de namen Franse uiensoepboom en maggiboom worden gebruikt voor de soort in het algemeen. In het Engels: Flamingo Chinese toon, Chinese mahogany, Chinese cedar, Chinese toon, red toon, beef and onion plant. In het Duits: Chinesischer Surenbaum ‘Flamingo’, Chinesischer Zedernbaum. In het Frans: cèdre de Chine ‘Flamingo’, acajou de Chine. In het Chinees: 香椿 (xiāngchūn), wat “geurende lenteboom” betekent. In het Koreaans: 참죽 (chamjuk). In het Hindi: डारलू (daraloe). In het Maleis: suren. In het Vietnamees: hương xuân.

Officiële documentatie

De soort Toona sinensis werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven als Cedrela sinensis door de Frans-Zwitserse botanicus Adrien-Henri de Jussieu in het Bulletin des Sciences Naturelles et de Géologie, deel 23, pagina 241, gepubliceerd in 1830. De herbarium-exemplaren die aan de basis lagen van deze beschrijving waren oorspronkelijk verzameld in 1743 in China door de Franse jezuïetenmissionaris Pierre Nicolas Le Chéron d’Incarville, die de boom “frêne odorant” (geurende es) noemde. De huidige naam Toona sinensis (A.Juss.) M.Roem. werd gepubliceerd door de Zwitserse botanicus Max Joseph Roemer in Familiarum Naturalium Regni Vegetabilis Synopses Monographicae, deel 1, pagina 139, in 1846. De naam is bevestigd als geaccepteerde naam via POWO/Kew Gardens (World Checklist of Vascular Plants 2025), GBIF, IPNI, World Flora Online en Flora of China. De cultivar ‘Flamingo’ ontstond rond 1930 in Australië en werd geselecteerd vanwege zijn spectaculaire roze bladkleur bij uitloop, een eigenschap die niet voorkomt bij de gewone soort.

Nederlandse en internationale benamingen

Nederlands: Flamingo uiensoepboom, rozebladige Chinese uiensoepboom, Chinese mahonieboom ‘Flamingo’, Chinese toonboom ‘Flamingo’, Franse uiensoepboom, maggiboom. Engels: Flamingo Chinese toon, Chinese mahogany, Chinese cedar, Chinese toon, red toon, beef and onion plant. Duits: Chinesischer Surenbaum ‘Flamingo’, Chinesischer Zedernbaum. Frans: cèdre de Chine, acajou de Chine. Chinees: 香椿 xiāngchūn, wat “geurende lenteboom” betekent. Koreaans: 참죽 (chamjuk). Hindi: डारलू (daraloe). Maleis: suren. Vietnamees: hương xuân.

Herkomst en verspreiding

De soort Toona sinensis is inheems in Oost- en Zuidoost-Azië en komt voor van het noorden van het Koreaanse schiereiland door grote delen van Oost-, Centraal- en Zuidwest-China, Nepal, Noordoost-India, Myanmar, Thailand en zelfs Maleisië en West-Indonesië. De boom groeit van nature in gemengde loofbossen op berghellingen en in valleien op voedselrijke, goed doorlatende bodems. In Europa werd de soort voor het eerst geïntroduceerd in 1862. De cultivar ‘Flamingo’ ontstond rond 1930 in Australië en is sindsdien wijd verspreid in Australië en Nieuw-Zeeland. In Europa groeit de populariteit van de Flamingo gestaag als bijzondere sierboom met eetbare scheuten. De Flamingo is veruit de meest gekweekte en meest verkochte cultivar van Toona sinensis buiten Azië.

Geschiedenis

De soort Toona sinensis heeft een kweekgeschiedenis van meer dan tweeduizend jaar in China. Al in de Tang Materia Medica, een van de vroegste Chinese farmacologische werken, werd de boom beschreven vanwege zijn voedende en medicinale eigenschappen. In de Chinese cultuur is de toonboom diep symbolisch: in de Chinese literatuur en poëzie staat de volwassen toonboom voor de vader, de daglelies voor de moeder. Toonbomen werden van oudsher in de voortuin geplant als symbool voor de vaderfiguur. De boom wordt al vermeld in de Zhuangzi, een Daoïstisch geschrift uit de Warring States periode (475-221 v.Chr.), en later in klassieke werken als “De reis naar het Westen” uit de Ming-dynastie. De eerste Europeaan die de soort beschreef was de Franse jezuïetenmissionaris Pierre Nicolas Le Chéron d’Incarville, die in 1740 naar China werd gestuurd en de boom “frêne odorant” noemde. Hij stuurde exemplaren naar het Jardin du Roi in Parijs. De officiële botanische beschrijving volgde in 1830, de introductie van levende exemplaren in Europa in 1862. De cultivar ‘Flamingo’ werd rond 1930 in Australië geselecteerd vanwege zijn unieke roze bladkleur en onderscheidt zich daarmee visueel volledig van de gewone soort. Sindsdien is de Flamingo uitgegroeid tot de meest herkenbare en meest geteelde siercultivar van de uiensoepboom buiten Azië.

Culinaire toepassingen

De Flamingo uiensoepboom is zowel een siergewas als een productieve voedselboom. De jonge scheuten en bladeren zijn eetbaar en hebben een unieke, bloemige smaak met een uien- en knoflookachtig karakter, vandaar de bijnaam “beef and onion plant”. In China geldt dat planten met roze en rode jonge bladeren, zoals de Flamingo, als smakelijker worden beschouwd dan exemplaren met groene jonge bladeren. De scheuten zijn slechts enkele weken per jaar beschikbaar wanneer ze uitlopen in het vroege voorjaar. Oogst de scheuten als ze net uitgelopen zijn voor de fijnste smaak en het meest uitgesproken aroma.

Roerbakken met ei: De klassieke Chinese bereiding is het roerbakken van de jonge scheuten van de Flamingo met ei. Voeg de jonge blaadjes en steeltjes in kleine stukjes gesneden toe aan een omelet of roerei voor een bijzonder aromatisch lentegerecht.

Rauw in salades: De allerjonge, malse scheuten van de Flamingo zijn rauw te verwerken in salades voor een frisse, licht uienachtige smaak. Oogst ze als ze net uitlopen voor de fijnste smaak.

Soepen en bouillons: De scheuten geven een rijke, volle smaak aan soepen en bouillons. De smaak die doet denken aan uiensoep maakt de Flamingo bijzonder geschikt als smaakmaker in hartige gerechten.

Toona-pasta: In China en Maleisië worden de jonge scheuten verwerkt tot een gefermenteerde pasta die als condiment wordt geserveerd bij rijstepap of als smaakmaker bij eenvoudige maaltijden.

Inleggen in zout: De scheuten zijn in te leggen in zout om buiten het seizoen te kunnen bewaren. Gezouten xiangchun is een geliefd bewaarmiddel in de Chinese keuken.

Als wierook: De gesnoeid takken van de Flamingo verspreiden bij verbranding een aromatische, harsachtige geur en kunnen worden gebruikt als wierook of als aromatisch aanmaakhout.

Van oudsher gebruik

De soort Toona sinensis, waarvan de Flamingo een cultivar is, is van oudsher gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde (TCG). Alle delen van de boom, waaronder bladeren, zaden, schors, knoppen en vruchtwanden, zijn van oudsher in de volksgeneeskunde gebruikt. De traditionele Chinese geneeskunde beschouwt de boom als een plant met koelende en ontgiftende eigenschappen. Van oudsher werd een aftreksel van schors en bladeren in de volksgeneeskunde gebruikt bij spijsverteringsklachten en huidaandoeningen. De boom staat officieel vermeld in de Chinese Farmacopee. Voor specifiek medicinaal gebruik verwijzen wij u altijd naar een erkend herborist of arts.

Ecologische waarde

De Flamingo uiensoepboom is een waardevolle boom voor de ecologische tuin en het voedselbos. De hangende witte bloempluimen die in warme zomers in juni en juli verschijnen trekken bijen, hommels en andere bestuivers aan. De Flamingo heeft een open, halfschaduwgevende kroon die ruimte laat voor onderbegroeiing. Als bladverliezende boom laat hij in de winter licht door zodat ondergroei kan gedijen. De gevallen bladeren zijn rijk aan voedingsstoffen en dragen bij aan een vruchtbare bodemlaag. De Flamingo is bij uitstek geschikt als structuurelement in de bovenste boomlaag van een voedselbos, vanwege zijn eetbare scheuten, zijn bijzondere sierwaarde door het seizoen heen en zijn ecologische functie als bestuiversplant.

Verzorgingstips

Standplaats: Volle zon tot halfschaduw, bij voorkeur windbeschut. In de volle zon is de roze bladkleur van de Flamingo bij uitloop het meest intens en spectaculair. Een beschutte plek heeft de voorkeur want de boom verdraagt wind slechts matig.

Bodem: Vruchtbare, goed doorlatende grond heeft de voorkeur. De Flamingo gedijt op leem, lichte klei, löss, zand en zavel. Voeg bij het planten wat compost toe voor een optimale start. Een zure tot neutrale pH heeft de voorkeur maar de boom verdraagt ook basische gronden.

Water: Houd de Flamingo goed vochtig tijdens de aanslag, met name het eerste seizoen. Eenmaal gevestigd heeft de boom een gemiddelde waterbehoefte en is hij redelijk droogtebestendig.

Winterhardheid: Goed winterhard tot circa -20 graden Celsius in volledig dormante toestand. Het jonge roze uitlopende blad van de Flamingo in het vroege voorjaar is gevoeliger voor late nachtvorst dan de gewone soort. Plant op een beschutte plek en geef jonge planten de eerste winters extra bescherming bij strenge vorst.

Snoeien: De Flamingo laat zich uitstekend snoeien en klein houden. Snoei na de eerste oogst van de jonge scheuten terug voor een tweede uitloop met verse eetbare scheuten. Als u de boom als knotboom of struik wilt houden, knot hem dan jaarlijks in het vroege voorjaar voor het uitlopen. De gesnoeid takken kunt u gebruiken als aromatisch wierookhout.

Bemesting: Geef elk voorjaar een gift organische mest of compost voor een optimale groei en de rijkste oogst van jonge scheuten.

Samenplanten

De Flamingo uiensoepboom is bij uitstek geschikt als bovenste boomlaag in een voedselbos of eetbare tuin. Zijn halfopen kroon laat voldoende licht door voor onderbegroeiing. Combineer hem met daslook als voorjaarsgroente onder de boom, want daslook gedijt uitstekend in de halfschaduw en loopt net als de Flamingo vroeg in het voorjaar uit. Daslook is ook verkrijgbaar bij Kruidenkweker.nl. De gewone uiensoepboom (Toona sinensis) zonder roze blad is eveneens verkrijgbaar bij Kruidenkweker.nl als u beide varianten naast elkaar wilt planten. Geef de Flamingo voldoende ruimte want hij groeit fors uit,. In een kleinere tuin houdt u hem eenvoudig klein door jaarlijks te knotten.