Rode spoorbloem (Rode valeriaan) – Centranthus ruber ‘Coccineus’

Wat is rode spoorbloem?

Rode spoorbloem kopen, direct van de kwekerij. Centranthus ruber ‘Coccineus’, ook wel rode valeriaan genoemd, is een robuuste halfheester uit de kamperfoeliefamilie met blauwgroene, vlezig aandoende bladeren en opvallende karmijnrode bloemtuilen die van mei tot diep in augustus en soms in september nog kunnen bloeien. De cultivar ‘Coccineus’ heeft grotere en intensere rode bloemen dan de basissoort en bloeit ook langer. De plant is een vaste plant maar kan soms een beetje verhouten vanaf de basis, en wordt 70 tot 90 cm hoog. Zowel blad als bloem zijn eetbaar. De plant is droogtetolerant, onderhoudsarm en winterhard tot -20°C.

Rode spoorbloem of rode valeriaan: één plant, twee namen

De rode spoorbloem wordt ook wel rode valeriaan genoemd

Naam en familieindeling

De geslachtsnaam Centranthus is een samentrekking van de Griekse woorden kentron (spoor) en anthos (bloem), een verwijzing naar het kleine spoor aan de onderzijde van elke bloem. Ruber betekent rood in het Latijn. De naam werd in 1805 vastgelegd door de Zwitserse botanicus Augustin Pyrame de Candolle. De plant behoorde vroeger tot de Valerianaceae maar is door de moderne APG-classificatie, de internationale botanische standaard voor plantenfamilies, hernoemd naar de Caprifoliaceae, de kamperfoeliefamilie. Beide familienamen zijn dan ook correct afhankelijk van welk classificatiesysteem wordt gehanteerd. De modernste en meest gezaghebbende indeling is Caprifoliaceae.

Herkomst en verspreiding

Centranthus ruber is van oorsprong afkomstig uit het Middellandse Zeegebied, waar de plant in het wild groeit op rotsige hellingen, tussen ruïnes, op oude kalkrijke muren en op kiezelstranden. Dankzij zijn extreme droogtetolerantie en aanpassingsvermogen heeft de plant zich via tuincultuur verspreid over heel Europa en is nu ook verwilderd te vinden in Nederland en Engeland, met name langs spoorwegen en op stadsmuren. Vandaar ook de bijnaam spoorbloem: de plant voelt zich letterlijk thuis tussen de stenen en kiezel langs het spoor. In Zuid-Afrika is de plant vanwege zijn verspreiding zelfs aangemerkt als invasieve soort.

Engelse volksnamen

De rode spoorbloem heeft in Engeland een rijke collectie van kleurrijke volksnamen die de persoonlijkheid van de plant goed omschrijven: Red Valerian, Jupiter’s Beard (Jupiterbaard), Fox’s Brush (vossenborstel), Kiss-me-quick (kus-me-snel) en Devil’s Beard (duivelsbaard). Al deze namen verwijzen naar de weelderige, uitbundige bloemtuilen die de plant onmiskenbaar herkenbaar maken.

Culinaire toepassingen

Blad als groente: De bladeren van rode spoorbloem smaken naar tuinbonen en kunnen rauw in een salade worden verwerkt of kort worden gekookt als groente. Gebruik bij voorkeur jonge, zachte bladeren voor de beste smaak.

Bloemen als garnering: De karmijnrode bloemen zijn eetbaar en een opvallende decoratieve garnering bij salades, desserts en zomerse gerechten. Ze geven een lichte, subtiele smaak.

Wortel in soep: De wortels van rode spoorbloem kunnen worden gebruikt in soep, vergelijkbaar met andere wortelgroenten.

Snijbloem: De stevige bloemtuilen zijn uitstekend als snijbloem en geven een mediterrane sfeer aan een vers boeket.

Traditioneel gebruik

De rode spoorbloem wordt in sommige volksgeneeskundige tradities gebruikt, maar wetenschappelijk bewijs voor medicinale eigenschappen ontbreekt. De plant wordt regelmatig verward met de echte valeriaan (Valeriana officinalis) die wel bewezen medicinale eigenschappen heeft. Rode spoorbloem heeft die eigenschappen niet. Voor informatie over het gebruik van kruiden bij gezondheidsklachten verwijzen wij u naar een erkend herborist of arts.

Ecologische waarde

Rode spoorbloem is een uitzonderlijke nectarplant. De bloemen zijn bijzonder rijk aan nectar en trekken massaal vlinders, bijen, hommels en zweefvliegen aan. De plant staat bekend als een geliefde voedselplant voor de kolibrievlinder, een dagvlinder die met zijn zweefvlucht en lange slurf nectar uit de diepe bloemen drinkt. Ook tijdens droge zomers, wanneer andere planten stilvallen, bloeit de rode spoorbloem gewoon door en blijft daarmee een onmisbare voedselbron voor bestuivers.

Verzorgingstips

Water: Rode spoorbloem is uitstekend droogtetolerant eenmaal aangeslagen. Geef in het eerste seizoen regelmatig water zodat de plant goed kan wortelen. Daarna heeft de plant nauwelijks water nodig en verdraagt langdurige droogte zonder problemen.

Bodem: Een goed doorlatende, droge tot matig vochtige en bij voorkeur kalkrijke bodem heeft de voorkeur. De plant gedijt uitstekend op arme, stenige of zandige grond. Op te voedselrijke en te vochtige grond groeit de plant weelderig maar bloeit minder rijk en is gevoeliger voor omvallen.

Bemesting: Rode spoorbloem heeft nauwelijks bemesting nodig. Op voedselarme grond geeft u eenmaal per jaar in het voorjaar een lichte organische meststof. Overdaad werkt averechts.

Nabloei stimuleren: Knip de uitgebloeide bloemtuilen terug na de eerste bloei in juli of augustus. De plant produceert dan snel nieuwe scheuten en geeft in september een tweede bloei.

Kweektips

Standplaats: Rode spoorbloem heeft volle zon nodig voor de rijkste bloei en het sterkste groeigedrag. Op de warmste en droogste plek in de tuin voelt de plant zich het meest thuis. In halfschaduw groeit de plant ook maar bloeit minder uitbundig.

Vaste plant: Rode spoorbloem is een vaste plant maar kan in de basis van de plant soms verhouten. Dit is normaal en geeft de plant extra stevigheid en winterhardheid.

Winter: Rode spoorbloem is goed winterhard tot -20°C. Het bovengrondse deel kan deels afsterven maar de (verhouten) basis overleeft de winter goed. Laat de stengels staan tot het voorjaar voor extra bescherming van de basis.

Samenplanten

Rode spoorbloem combineert prachtig met andere mediterrane en droogtetolerante kruiden zoals salie, kleine bergsteentijm (Calamintha nepeta subsp. nepeta) en dropplant (Agastache rugosa), alle verkrijgbaar bij Kruidenkweker.nl. De karmijnrode bloemen vormen een prachtig kleurcontrast met paarsblauwe en lichtblauwe bloeiende planten.