Gembermunt – Mentha × gracilis ‘Ginger’

Wat is gembermunt?

Gembermunt kopen, direct van de kwekerij: Mentha × gracilis ‘Ginger’ is een bijzondere muntsoort uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae) met kleine, langwerpige geelgroene blaadjes die in de zomermaanden mooie goudgroene accenten krijgen. De cultivar ‘Ginger’ heeft een verrassend gemberaroma dat het sterkst vrijkomt bij voldoende zonlicht en net voor de bloei. Dit maakt gembermunt tot een van de meest bijzondere en sensorisch rijkste muntsoorten die er zijn.

Gembermunt wordt 30 tot 50 centimeter hoog en groeit rechtopstaand met licht vertakte stengels die soms een roodbruine zweem hebben. De blaadjes zijn klein, langwerpig en licht getand. De plant bloeit van juni tot september met kleine lila bloempjes in kransjes langs de stengels. Zowel blad, bloemknoppen, stengels als bloemen zijn eetbaar.

Gembermunt is een steriele hybride en breidt zich uit via ondergrondse wortelstokken, net als andere muntsoorten. Plant gembermunt altijd in een pot of met een wortelbegrenzer om te voorkomen dat hij de rest van de tuin overneemt. Ecologisch geteeld en onbespoten, direct van de kwekerij 🌿

De naam: Mentha × gracilis ‘Ginger’ en al zijn benamingen

De wetenschappelijke naam Mentha × gracilis ‘Ginger’ vertelt het verhaal van de plant in drie delen. Het geslacht Mentha verwijst naar de nimf Minthe uit de Griekse mythologie. Het × teken geeft aan dat het een hybride betreft: Mentha × gracilis is een kruising tussen akkermunt (Mentha arvensis) en aarmunt (Mentha spicata). De soortnaam gracilis is Latijn voor “slank” of “sierlijk” en verwijst naar de elegante, slanke groeiwijze van de plant. De cultivarnaam ‘Ginger’ verwijst naar het kenmerkende gemberaroma van deze specifieke selectie, dat de plant onderscheidt van andere Mentha × gracilis planten.

Een bijzonder taalkundig weetje: in Noord-Amerika staat Mentha × gracilis bekend als “Scotch spearmint” omdat de plant via Schotse tuiniers in de vroege 20e eeuw naar de VS werd gebracht. In 1908 bracht een tuinier uit Wisconsin de plant voor het eerst naar Noord-Amerika. Vandaag de dag is Mentha × gracilis uitgegroeid tot een van de meest commercieel geteelde muntsoorten ter wereld, voornamelijk voor de productie van smaakstof voor kauwgom en snoep. De cultivar ‘Ginger’ is echter specifiek geselecteerd voor de thuistuin vanwege zijn bijzondere gemberaroma en is NIET de commerciële kauwgomvariant.

In Nederland en België is gembermunt in sommige streken ook bekend als palingkruid, vanwege het klassieke gebruik van dit kruid bij de bereiding van paling in ’t groen, een Belgisch gerecht waarbij de smaak van gembermunt de paling prachtig verfijnt.

In Nederland en België: gembermunt, edelmunt, palingkruid. In het Engels: gingermint, Scotch spearmint, redmint, Scotchmint. In het Duits: Ingwerminze, Edelminze, Schottische Minze. In het Frans: menthe gingembre, menthe d’Écosse. In het Spaans: menta jengibre. In het Italiaans: menta zenzero. In het Zweeds: ingefärsmynta. In het Pools: mięta imbirowa. In het Russisch: мята имбирная (myata imbirnaya).

Officiële documentatie

Mentha × gracilis is als geaccepteerde hybride opgenomen in Plants of the World Online (POWO/Kew), de International Plant Names Index (IPNI), het World Flora Online (WFO) en de GBIF-database. Het inheemse verspreidingsgebied loopt van West-Europa tot Italië. De hybride formule is M. arvensis × M. spicata. Erkende synoniemen zijn Mentha × gentilis L. en Mentha cardiaca (S.F. Gray) Bak. De cultivar ‘Ginger’ is een specifiek geselecteerde tuincultivaar binnen Mentha × gracilis, geselecteerd vanwege zijn bijzondere gemberaroma.

Herkomst en verspreiding

Mentha × gracilis is een van nature voorkomende hybride die inheems is in het overlappende verspreidingsgebied van zijn beide oudersoorten: akkermunt (Mentha arvensis) en aarmunt (Mentha spicata) in Europa en Azië. De plant groeit van nature op vochtige, voedselrijke plekken langs rivieren, sloten en beken, in drassige graslanden en op open, verstoorde plekken. In Nederland komt de plant voor als ingeburgerde hybride.

De cultivar ‘Ginger’ is specifiek geselecteerd uit Mentha × gracilis vanwege zijn bijzondere gemberaroma. In de commerciële wereld wordt Mentha × gracilis op grote schaal geteeld in de VS, voornamelijk in Washington, Oregon en Idaho, voor de productie van etherische olie voor kauwgom en snoep. De cultivar ‘Ginger’ is echter een tuincultivaar met een uitgesproken gemberkarakter dat de commerciële kauwgomvariant niet heeft.

Geschiedenis

De geschiedenis van gembermunt is nauw verbonden met de geschiedenis van het geslacht Mentha als geheel, dat al meer dan drieduizend jaar door de mensheid wordt gebruikt. In oude Egyptische graven van circa 1200 voor Christus zijn resten van muntsoorten gevonden. De Grieken beschouwden munt als een heilig kruid en gaven de doden een bosje munt mee als begeleiding naar het hiernamaals. In de middeleeuwen was munt een onmisbaar kruid in elke kloostertuin in Europa.

Mentha × gracilis als soort was al lang bekend in Europese tuinen voordat hij wetenschappelijk werd beschreven. In België en sommige Nederlandse streken staat gembermunt al eeuwenlang bekend als een onmisbaar kruid bij de bereiding van paling in ’t groen. De cultivar ‘Ginger’ is later geselecteerd vanwege het bijzondere gemberaroma dat deze specifieke plant heeft bij voldoende zonlicht en net voor de bloei.

Een bijzonder historisch weetje: in 1908 bracht een tuinier uit Wisconsin de plant voor het eerst naar Noord-Amerika. Vanuit Wisconsin verspreidde Mentha × gracilis zich als commercieel gewas door het hele Midden-Westen van de VS en later naar het Pacific Northwest. Vandaag de dag wordt Mentha × gracilis op meer dan 150.000 hectare in de VS geteeld. Negentig procent van de commercieel geteelde munt in de VS wordt verwerkt als smaakstof voor kauwgom en tandpasta. De cultivar ‘Ginger’ is echter specifiek voor de thuistuin en heeft een gemberkarakter dat de commerciële varianten niet hebben.

Inhoudsstoffen

De volgende informatie geldt voor Mentha × gracilis als soort en daarmee ook voor de cultivar ‘Ginger’. De etherische olie van Mentha × gracilis heeft een variabele samenstelling afhankelijk van de kloon en de groeiomstandigheden. De meest kenmerkende stoffen zijn carvon, limoneen, linalool, 1,8-cineol en isomenthon. Carvon en limoneen zijn de meest voorkomende stoffen en zijn verantwoordelijk voor de frisse, licht zoete spearmintgeur van de plant.

Het gemberaroma dat specifiek is voor de cultivar ‘Ginger’ komt voort uit een bijzondere combinatie van vluchtige aromaverbindingen die bij voldoende zonlicht en net voor de bloei het sterkst aanwezig zijn. Bij te weinig zon of bij koel weer is het gemberaroma minder uitgesproken. Naast de etherische olie bevatten de bladeren flavonoïden, fenolzuren en rozemarijnzuur.

Een uitgebreid overzichtsartikel in Nutrients (2020) geeft een volledig overzicht van de bioactieve stoffen, antioxidante eigenschappen en farmacologische activiteiten van het geslacht Mentha, waaronder Mentha × gracilis.

Culinaire toepassingen

Gembermunt is een veelzijdig culinair kruid dat zijn bijzondere gemberaroma het best laat zien bij voldoende zonlicht en net voor de bloei. Voeg de blaadjes bij voorkeur pas aan het einde van de bereiding toe om het aroma te bewaren. Zowel blad, bloemknoppen, stengels als bloemen zijn eetbaar en bruikbaar in de keuken.

Paling in ’t groen
In België en sommige Nederlandse streken is gembermunt een klassiek ingrediënt bij de bereiding van paling in ’t groen. De frisse, licht gemberachtige smaak past uitstekend bij de rijke, volle smaak van paling. Dit gebruik verklaart ook de alternatieve Nederlandse naam palingkruid voor gembermunt.

Thee
Een handjevol verse blaadjes of bloemknoppen in heet water geeft een heerlijke, licht zoete kruidenthee met een subtiel gemberaroma. De thee is het lekkerst van planten die in de volle zon hebben gestaan vlak voor de bloei. Voeg naar smaak wat honing toe.

Desserts en chocolade
Gembermunt combineert bijzonder goed met chocolade. Fijngehakte blaadjes door chocolademousse, chocoladetaart of brownies geven een verrassend fris-gemberachtig aroma. Ook in ijs en parfait is gembermunt een verfijnde smaakmaker.

Salades en fruitsalades
Verse blaadjes of bloemen geven een frisse, licht exotische noot aan zomerse salades en fruitsalades. Gembermunt combineert goed met mango, meloen, aardbei en citrusvruchten.

Soepen en sauzen
Fijngehakte blaadjes door soepen, sauzen en kerriegerechten geven een verfijnde licht gemberachtige ondertoon. Voeg de blaadjes pas aan het einde van de bereiding toe om het aroma te bewaren.

Cocktails en limonade
Gembermunt is een heerlijke toevoeging aan zomerse cocktails en limonades. Een takje gembermunt in een glas ijswater of limonade geeft een verfrissend licht gemberachtig aroma.

Van oudsher gebruik

De volgende informatie geldt voor het geslacht Mentha als geheel en daarmee ook voor Mentha × gracilis ‘Ginger’. Munt heeft een goed gedocumenteerde volksmedische geschiedenis van meer dan drieduizend jaar. Van oudsher werd munt gebruikt bij spijsverteringsklachten, een opgeblazen gevoel, misselijkheid en hoofdpijn. In de middeleeuwse kloosterapotheek was munt een onmisbaar kruid. Voor specifiek medicinaal gebruik verwijzen wij u altijd naar een erkend herborist of arts.

Spiritueel en ritueel gebruik

De spirituele traditie hieronder geldt voor het geslacht Mentha als geheel en daarmee ook voor gembermunt. In het oude Griekenland was munt een heilig kruid. Uit opgravingen blijkt dat de Grieken munt meegaven aan hun doden als begeleiding naar het hiernamaals. In oude Egyptische graven van circa 1200 voor Christus zijn resten van muntsoorten gevonden. In het Bijbelboek Lucas wordt munt vermeld als waardevol ruilmiddel bij de Farizeeën.

In de middeleeuwse plantenmagie werd munt gebruikt bij beschermings- en reinigingsrituelen. De geur van munt werd beschouwd als reinigend en als middel om negatieve energie te weren. In Duitsland legde men van oudsher een bosje munt op het graf van overledenen als eerbetoon. In de moderne kruidenmagie staat munt bekend als een kruid van welvaart, bescherming en positieve energie. Voor specifiek ritueel of spiritueel gebruik verwijzen wij u naar een erkend herborist of aromatherapeut.

Ecologische waarde

Gembermunt is een waardevolle plant voor bijen, hommels en vlinders. De kleine lila bloempjes die van juni tot september bloeien zijn rijk aan nectar en trekken massaal bestuivers aan. Door de lange bloeiperiode is gembermunt een betrouwbare nectarbron gedurende een groot deel van het zomerseizoen. De kransgewijze bloeiwijze langs de stengels maakt de bloemen goed toegankelijk voor een brede groep bestuivers.

Als u andere muntsoorten in de tuin heeft, is het raadzaam de bloemen van gembermunt tijdig te verwijderen. Mentha × gracilis is een steriele hybride die zelf geen zaad vormt, maar de bloemen kunnen wel kruisbestuiving met andere muntsoorten in de tuin bevorderen en zo de smaak van die soorten beïnvloeden.

Verzorgingstips

Standplaats
Gembermunt staat het liefst op een zonnige tot halfschaduwrijke standplaats. Voor het sterkste gemberaroma is voldoende zonlicht essentieel. In de schaduw groeit de plant ook maar het gemberaroma is dan minder uitgesproken.

Bodem
Een voedselrijke, humusrijke en matig vochtige bodem heeft de voorkeur. De plant verdraagt geen extreme droogte en geen langdurige natte voeten. Een goed doorlatende maar vochthoudende bodem is ideaal.

Water
Geef regelmatig water maar vermijd wateroverlast. Gembermunt houdt van een consistent vochtige bodem. Bij langdurige droogte neemt de groei af en wordt het aroma minder uitgesproken.

In een pot of met wortelbegrenzer
Plant gembermunt altijd in een pot of gebruik een wortelbegrenzer als u hem in de volle grond plant. Net als andere muntsoorten breidt gembermunt zich via ondergrondse wortelstokken uit en kan hij de rest van de tuin overwoekeren als hij onbeperkt zijn gang kan gaan.

Winterhardheid
Gembermunt is goed winterhard. Het bovengrondse deel sterft in de winter af maar de plant loopt elk voorjaar betrouwbaar opnieuw uit vanuit de wortelstok. Geen winterbescherming nodig.

Bemesting
Bemest gembermunt regelmatig tijdens het groeiseizoen met een organische meststof voor de beste groei en het rijkste aroma. Munt heeft regelmatig voedingstoffen nodig om goed te groeien en volop aroma te geven.

Kweektips

Oogsten
Oogst gembermunt regelmatig voor de beste, frisse smaak en om de plant compact te houden. Oogst bij voorkeur in de ochtend wanneer de etherische oliën het sterkst zijn. Oogst net voor de bloei voor het sterkste gemberaroma. Door regelmatig te oogsten blijft de plant ook compacter en voller.

Bloemen verwijderen
Als u andere muntsoorten in de tuin heeft, verwijder dan de bloemen van gembermunt tijdig. Dit voorkomt dat gembermunt kruist met andere muntsoorten en hun smaak beïnvloedt. De bloemen zijn eetbaar en kunnen culinair worden gebruikt.

Plantafstand
Plant gembermunt op een onderlinge afstand van circa 33 centimeter, wat neerkomt op 7 tot 9 planten per vierkante meter voor een mooi, vol resultaat.

Samenplanten

Gembermunt combineert prachtig met andere aromatische kruiden die dezelfde zonnige tot halfschaduwrijke standplaats verkiezen. Mooie combinaties zijn mogelijk met citroenverbena (Aloysia citrodora) en hertsmunt (Mentha longifolia), beide ook verkrijgbaar bij ons.

Plant gembermunt niet te dicht bij andere muntsoorten want de bloemen kunnen onderling kruisen en de smaak van de muntsoorten beïnvloeden. Geef elke muntsoort zijn eigen pot of gebruik een wortelbegrenzer om de soorten gescheiden te houden.

Veelgestelde vragen

Is gembermunt hetzelfde als gember?
Nee. Gembermunt is een muntsoort met een verrassende geur en smaak die doet denken aan gember, maar bevat geen echte gemberwortel.

Is gembermunt winterhard?
Ja, gembermunt is goed winterhard en loopt in het voorjaar opnieuw uit.

Kan gembermunt in een pot groeien?
Ja, gembermunt groeit uitstekend in een ruime pot of plantenbak.

Is gembermunt eetbaar?
Ja, de bladeren zijn eetbaar en geschikt voor thee, desserts, salades en andere gerechten.

Hoe smaakt gembermunt?
De smaak combineert de frisse tonen van munt met een subtiele kruidige gembersmaak.

Heeft gembermunt veel zon nodig?
Gembermunt groeit het beste in de zon of halfschaduw, op een vochthoudende maar goed doorlatende grond.

Wanneer kan ik gembermunt oogsten?
Vanaf het voorjaar tot in het najaar kun je regelmatig jonge bladeren oogsten.